Sandıktan Kayyuma › 1930–1946 · Tek Parti › Kayseri, 1933
Kayseri
Kayseri · 1933
Belediye meclisinin iki kez başkan seçtiği Hayrullah Bey’in seçimi Dahiliye Vekâleti tarafından onaylanmaz; belediye başkanlığı 1936’ya kadar valinin uhdesinde kalır.
Kayseri
Görevden alma yok, meclisin seçtiği başkanın seçimi onaylanmadı ve başkanlık valinin uhdesine verildi.
Ne oldu?
Kayseri’de mansup reislik uygulamasının arka planında 1932’de başlayan ciddi bir belediye yönetimi krizi bulunmaktadır. Belediye Başkanı Necmettin Feyzioğlu ile belediye meclisi arasındaki ihtilaf üzerine önce meclis üyelerinin büyük bölümü, ardından kalan üyelerle birlikte Feyzioğlu da istifa eder ve belediye başkanlığı bir süre vekiller tarafından yürütülür (Cumhuriyet, 22 Kasım 1932). Yeni oluşturulan belediye meclisinin 1933’te Hayrullah Bey’i belediye başkanı seçtiği seçim ise 25 üyeye karşılık sandıktan 26 oy çıkması nedeniyle usulsüz bulunarak Dahiliye Vekâleti tarafından onaylanmaz (Vakit, 10 Temmuz 1933). Bunun ardından 28 Mayıs 1933’te belediye başkanlığı Vali Mehmet Nazmi Toker’in uhdesine verilir (Öztürk, 2023a: 270).
Ancak yerel yönetimin yeniden seçimle oluşturulması girişimi burada sona ermez. Hayrullah Bey 1934 başında Belediye Meclisi tarafından yeniden başkan seçilir; buna rağmen seçimi merkez tarafından onaylanmaz ve Nazmi Toker’in vali-belediye başkanı olarak yönetimi devam eder (Cumhuriyet, 3 Şubat 1934). Böylece merkez, belediye yönetimini yeniden seçilmiş başkana bırakmak yerine valinin uhdesinde tutmayı tercih eder.
Bu dönem 29 Haziran 1936 tarihli ve 2/4909 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla sona erer ve belediye başkanlığının yeniden seçim yoluyla belirlenmesine izin verilir. Vali Toker’in Sivas’a tayininin ardından Mustafa Toksöz kısa bir süre başkanlığa vekâlet eder (Öztürk, 2023b: 273). Hayrullah Ürkün 1936’da yeniden belediye başkanı seçilir ve bu kez seçimi 16 Eylül 1936 tarih ve 12.539 sayılı kararnameyle onaylanır.
Eylem Kronolojisi
1933
Başkan seçiminin onaylanmaması
Yeniden oluşturulan belediye meclisinin başkan seçtiği Hayrullah Bey’in seçimi, 25 üyeye karşılık sandıktan 26 oy çıkması nedeniyle usulsüz bulunarak Dahiliye Vekâleti tarafından onaylanmaz.
28 Mayıs 1933
Mansup reis ataması
Belediye başkanlığı Vali Mehmet Nazmi Toker’in uhdesine verilir.
yak. Ocak 1934
Başkan seçiminin onaylanmaması
Belediye meclisinin yeniden başkan seçtiği Hayrullah Bey’in seçimi merkez tarafından onaylanmaz; valinin yönetimi sürer.
29 Ocak 1934
Mansup reis ataması
2/179 sayılı Kararname ile Kayseri belediye başkanlığı, Belediye Kanunu’nun 94. maddesinin D fıkrasına göre valinin uhdesine verilir. Kararname Resmi Gazete’de 25 Şubat 1934’te yayımlanır.
Eksik Bilgi
Henüz ulaşılamadı
- Mansup reisin ilk atanma tarihi. Kayseri Valisi Mehmet Nazmi Toker’in mansup olarak atandığı tarihe dair farklı bilgiler mevcuttur. Kayseri Ansiklopedisi 28 Mayıs 1933 tarihini verirken, Köse Cumhuriyet Arşivi belgelerine dayanarak 20 Ocak 1934 tarihini verir; başkanlığı valinin uhdesine veren 2/179 sayılı Kararname ise Resmi Gazete’de 29 Ocak 1934 tarihiyle yer alır.